الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
262
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
عمل . سپس گويد : و از سيد بدر الدّين حسن ، كليهء آنچه را تصنيف و املا و تأليف و انشاد كرده است كه از جملهء آنها است : كتاب المحجة البيضاء و الحجة الغراء . و اين كتابى است كه جامع فروع شريعت و حديث و تفسير آيات فقهيه و غير اينها است و كتاب طهارت آنكه در ضمن چهل جزوه تدوين شده ، نزد ما موجود است و از آثار او ، العمدة الجلية فى الاصول الفقهية است كه ما آن اندازه از اين كتاب را كه تدوين كرده بود نزد وى خوانديم و پيش از اتمام آن درگذشت . از جمله آنها كتاب : مقنع الطلاب فيما يتعلق بعلم الاعراب است . اين كتاب از ترتيب ارزنده خوبى برخوردار است و كتاب بزرگى در فن نحو و صرف و معانى و بيان بوده و پيش از اكمال بخش سوم آن درگذشته است و ديگرى ، شرح طيبه جزرية در فن قرائت عشر است . سيد بدر الدّين تنها از شيخ على ميسى اجازه روايت داشته است و ما او را محض تيمن در طريق خود آوردهايم . پايان آنچه در كتاب امل است . مؤلف گويد : شهيد ثانى در جاى ديگر از آن اجازه در وصف سيد بدر الدّين مىنويسد : و منها عن شيخنا الفقيه الكبير العالم فخر السادة و بدرها رئيس الفقهاء و ابو عذرها السيد حسن بن السيد جعفر . . . به دنبال آنچه گفته شد مىگويم ، خط مبارك او را در اجازهاى كه براى يكى از شاگردانش كه شيخ جمال الدّين احمد بن شيخ شمس الدّين محمّد ابن خاتون عاملى بوده باشد ، ديدهام . و اما كلمه « ابو عذرها » كلمهء شايعى است كه در مقام مدح به كار مىرود . يكى از فضلا گفته : ابو عذر به معناى صاحب عذر است و خوى عرب بر اين است كه ، هرگاه كسى مسألهء مشكلى را حل كرد جمله ابو عذر را در تشويق او به كار مىبرند . چنانكه از همين كلمه ، نسبت به مردى كه ازاله بكارت را از همسر خود مىكند ، استفاده مىنمايند .